Muayene / Gözetim
ISO/IEC 17024:2026 Revizyonu – Personel Belgelendirmede Yeni Dönem
ISO/IEC 17024:2026 Revizyonu – Personel Belgelendirmede Neler Değişti?
Personel belgelendirme faaliyetleri için temel referans standardı olan ISO/IEC 17024 Uygunluk değerlendirmesi - Personel belgelendirmesi yapan kuruluşlar için genel şartlar, uzun bir aradan sonra önemli bir güncelleme ile yayımlandı: ISO/IEC 17024:2026.
Önceki versiyon olan 2012 edisyonu yaklaşık 14 yıl boyunca yürürlükte kalmış ve bu süre zarfında özellikle dijitalleşme, uzaktan sınav uygulamaları ve yapay zekâ gibi alanlarda önemli gelişmeler yaşanmıştır. Yeni revizyon, bu değişimlere uyum sağlamak ve personel belgelendirme sistemlerinin güvenilirliğini korumak amacıyla hazırlanmıştır.
ISO/IEC 17024 Neden Revize Edildi?
Personel belgelendirme, bir kişinin belirli bir yetkinliği gerçekten sağlayıp sağlamadığını güvence altına alan en önemli araçlardan biridir. Küresel iş gücü piyasasında, bu güvenin sağlanması her zamankinden daha kritik hale gelmiştir.
Yeni versiyonun arkasındaki en önemli itici güçler arasında dijitalleşme, uzaktan değerlendirme yöntemleri ve yapay zekâ destekli ölçme sistemleri yer almaktadır. ISO/IEC 17024:2026, bu yeni teknolojilerin kullanımı sırasında tarafsızlık, güvenilirlik ve şeffaflığın korunmasını hedeflemektedir.
ISO/IEC 17024:2026 ile Gelen Temel Değişiklikler
Yapay Zekâ Kullanımına Yönelik Yeni Gereklilikler
2026 revizyonunun en dikkat çekici yeniliği, yapay zekâ kullanımına yönelik açık gerekliliklerin standarda dahil edilmesidir. Artık belgelendirme kuruluşlarının, sınav ve değerlendirme süreçlerinde kullanılan yapay zekâ sistemlerini kontrol etmesi, doğrulaması ve bu sistemler üzerinde insan gözetimini sürdürmesi beklenmektedir.
Bu yaklaşım, özellikle uzaktan sınavlar ve otomatik değerlendirme sistemlerinin yaygınlaştığı günümüzde, sonuçların güvenilirliğini sağlamak açısından kritik önem taşımaktadır.
Terminoloji ve Yapısal Uyum Güncellendi
ISO/IEC 17024:2026 ile birlikte standart, ISO/IEC 17000 serisi ile daha uyumlu hale getirilmiş ve terminoloji önemli ölçüde sadeleştirilmiştir. Bu sayede farklı uygunluk değerlendirme standartları arasında daha tutarlı bir yapı oluşturulmuştur.
Ayrıca standarda eklenen yeni açıklayıcı ekler, süreçlerin daha iyi anlaşılmasını sağlamaktadır.
Belgelendirme Süreçlerinin Daha Net Tanımlanması
Yeni versiyon, başvuru, değerlendirme, sınav, karar verme ve yeniden belgelendirme süreçlerinin birbirleri ile ilişkisini daha açık hale getirmektedir. Özellikle süreçlerin bütünsel bir sistem olarak ele alınması, uygulamada yaşanan yorum farklılıklarını azaltmayı hedeflemektedir.
Tarafsızlık ve Güvenilirlik Vurgusunun Güçlendirilmesi
Revizyon ile birlikte tarafsızlık, bağımsızlık ve karar alma süreçlerine ilişkin gereklilikler daha da güçlendirilmiştir. Belgelendirme kuruluşlarının eğitim faaliyetleri ile belgelendirme faaliyetlerini net şekilde ayırması ve çıkar çatışmalarını yönetmesi daha kritik hale gelmiştir.
ISO/IEC 17024:2026 Geçiş Süreci
ISO/IEC 17024:2026 standardı Mart 2026 itibarıyla yayımlanmıştır.
Geçiş sürecine ilişkin detaylar uluslararası akreditasyon kuruluşları tarafından netleştirilmekle birlikte, önceki revizyonlarda olduğu gibi belirli bir geçiş süresi öngörülmesi beklenmektedir. TÜRKAK da bu sürece ilişkin detayları ayrıca duyuracağını belirtmiştir.
Genel kabul görmüş bir şekilde bu geçişin de 3 yıllık bir periyod alması ve 2029 yılında tüm akredite kuruluşlar için geçişin tamamlanması öngörülebilir. Bu nedenle kuruluşların geçiş sürecini geciktirmeden planlaması önemlidir.
ISO/IEC 17024:2026 Geçişi Nasıl Yönetilmeli?
Yeni versiyona geçiş sürecinde ilk yapılması gereken, mevcut sistem ile yeni gereklilikler arasındaki farkların detaylı şekilde analiz edilmesidir. Özellikle yapay zekâ kullanımı, dijital sınav süreçleri ve tarafsızlık yönetimi gibi başlıklar dikkatle değerlendirilmelidir.
Bunun devamında, belgelendirme prosedürleri, sınav ve değerlendirme yöntemleri ile karar alma mekanizmaları güncellenmeli ve yeni gereklilikleri karşılayacak şekilde revize edilmelidir. Bu süreçte teknik ekiplerin yanı sıra sınav hazırlayan ve değerlendirme yapan personelin de sürece aktif olarak dahil edilmesi gerekmektedir.
Ayrıca iç denetim süreçleri yeni standarda göre yeniden yapılandırılmalı ve yönetim gözden geçirme toplantılarında özellikle sistemin güvenilirliği, tarafsızlığı ve dijital süreçlerin kontrolü ön plana çıkarılmalıdır.
