EN 1090-2 Standardı
EN 1090-2 ve ISO 17607 Karşılaştırması
EN 1090-2 ve ISO 17607 Karşılaştırması
Çelik Yapı İmalatında Yeni Uluslararası Standart Dönemi
Çelik yapı imalatı ve montajında uzun yıllardır Avrupa’da referans doküman olan EN 1090-2, CE işareti gerekliliği nedeniyle üreticiler için hem teknik hem de yasal bir zorunluluk niteliğindedir.
2023 yılında yayımlanan ISO 17607 serisi ise çelik yapı uygulamalarına küresel bir yaklaşım getirmiştir. Peki ISO 17607, EN 1090’un alternatifi midir Aralarındaki teknik ve sistematik farklar nelerdir?
EN 1090-2 Nedir?
EN 1090-2, Avrupa Birliği Yapı Malzemeleri Tüzüğü (CPR) kapsamında çelik ve alüminyum yapı elemanlarının imalat ve montaj gerekliliklerini tanımlar.
Başlıca kapsamı:
- Malzeme şartları
- Kesme ve şekillendirme
- Kaynak uygulamaları
- Cıvatalı bağlantılar
- Montaj işlemleri
- Geometrik toleranslar
- Muayene ve test gereklilikleri
- CE işareti için üretim kontrol sistemi (FPC)
EN 1090 belgesi olmadan Avrupa Birliği ülkelerinde yapısal çelik ürün satışı mümkün değildir.
ISO 17607 Nedir?
ISO 17607, çelik yapı imalat ve montaj gerekliliklerini uluslararası düzeyde tanımlayan yeni bir standart serisidir.
Seri şu bölümlerden oluşur:
- ISO 17607-1 → Genel hükümler
- ISO 17607-2 → Malzemeler
- ISO 17607-3 → İmalat ve toleranslar
- ISO 17607-4 → Montaj
- ISO 17607-5 → Kaynak
- ISO 17607-6 → Cıvatalı bağlantılar
ISO 17607’nin amacı, Avrupa dışı pazarlarda uygulanabilir, Eurocode’a bağımlı olmayan küresel bir çelik yapı uygulama standardı oluşturmaktır.
EN 1090 ve ISO 17607 Arasındaki Temel Farklar
- Tek Doküman vs Modüler Seri
- EN 1090-2 tek bir kapsamlı dokümandır.
- ISO 17607 ise modüler bir yapıdadır.
Bu modüler sistem:
- Büyük projelerde disiplin bazlı yönetim sağlar
- Kaynak ve cıvata gibi kritik konuların ayrı uzmanlık alanı olarak ele alınmasını mümkün kılar
- Dokümantasyon yönetimini daha sistematik hale getirir
Execution Class (EXC) ve Execution Level Farkı
EN 1090-2, Execution Class (EXC1–EXC4) sistemini kullanır ve Eurocode’a bağlıdır.
ISO 17607 ise Execution Level kavramını kullanır ve daha esnek bir belirleme metodolojisi sunar.
Önemli fark:
- EN 1090 → Avrupa merkezli risk sınıflandırması
- ISO 17607 → Küresel uygulanabilirlik hedefi
Kaynak Gereklilikleri (ISO 17607-5)
ISO 17607-5, kaynağı bağımsız ve detaylı bir teknik bölüm olarak ele alır.
Öne çıkan özellikler:
- Welding plan zorunluluğu
- Seismic ve fatigue gereklilikleri
- Weld Inspection Classes (WIC) rehberliği
- Farklı çeliklerin kaynağı
- Köprü ortotropik tabliyeleri için özel hükümler
Bu yaklaşım, ISO 3834 ile daha güçlü entegrasyon sağlar.
Cıvatalı Bağlantılar (ISO 17607-6)
ISO 17607-6, yüksek dayanımlı ve pretensioned cıvatalı bağlantılarda daha ayrıntılı teknik tarifler sunar:
- k-factor tanımı
- Pre-installation verification testing
- Pretension kaybı testleri
- Turn-of-nut, torque, combined ve twist-off yöntemleri
- Slip factor testleri
Bu bölüm özellikle köprü ve ağır çelik projelerinde önemli avantaj sağlar.
CE İşareti ve Uygunluk Beyanı
EN 1090-2:
- CE işareti zorunludur
- Notified Body denetimi gerekir
- CPR mevzuatına bağlıdır
ISO 17607:
- CE bağlantısı yoktur
- Declaration of Conformity esaslıdır
- Küresel pazarlara yöneliktir
Bu nedenle ISO 17607, Avrupa dışı projelerde daha esnek bir yapı sunar.
ISO 17607 EN 1090’un Yerini Alır mı?
Şimdilik hayır, Avrupa Birliği içinde CE işareti gerektiren projelerde EN 1090-2 zorunlu olmaya devam edecektir.
Ancak:
- Orta Doğu
- Amerika
- Asya
- Afrika
gibi pazarlarda ISO 17607 referansı giderek önem kazanmaktadır.
Uzun vadede ISO 17607’nin küresel çelik yapı uygulamalarında ana referans haline gelmesi mümkündür.
Hangi Firmalar ISO 17607’ye Hazır?
Aşağıdaki altyapıya sahip firmalar geçiş sürecinde avantajlıdır:
- EN 1090 sertifikalı üreticiler
- ISO 3834 uygulayan kaynaklı imalat firmaları
- Güçlü kalite planı ve izlenebilirlik sistemi olan tesisler
- Uluslararası projelerde çalışan çelik yapı firmaları
Sonuç
EN 1090 ve ISO 17607 karşılaştırması gösteriyor ki:
- EN 1090 Avrupa odaklı ve CE temellidir.
- ISO 17607 küresel ve modüler bir sistem sunar.
- Kaynak ve cıvata bölümleri ISO tarafında daha detaylıdır.
- ISO 17607, uluslararası pazarlarda rekabet avantajı sağlayabilir.
Çelik yapı sektöründe faaliyet gösteren firmalar için bu iki standardın birlikte değerlendirilmesi stratejik bir gerekliliktir.